Wacław Potocki




CHLEBOWSKI BRONISłAW
WACŁAW POTOCKI
JAKO AUTOR "WOJNY CHOCIMSKIEJ"
WSTĘP
Jak w wielu innych kierunkach pracy naukowej, tak i w badaniach nad dziejowym rozwojem naszej literatury
zostajemy daleko w tyle poza rezultatami, jakie inne ludy osiągnęły na tym polu.
Pomimo stuletniej przeszło pracy nad gromadzeniem i uporządkowaniem szczegółów biograficznych i bibliograficznych dotąd jeszcze nie posiadamy najkonieczniejszych danych co do
zewnętrznych kolei życia wielu pierwszorzędnych pisarzów, a niejedną ciekawą postać znamy zaledwie z nazwiska.
Słowem, nie ukończyliśmy jeszcze pracy przygotowawczej, na której dopiero winno się oprzeć umiejętne badanie dziejów literatury, a tymczasem pora najbardziej sprzyjająca tej pracy
bodaj że przeminęła już wraz z pokoleniem, u którego miłość dla przeszłości ozłacała idealnym blaskiem najsuchsze poszukiwania i najskromniejsze zabytki.
Dla ustępujących obecnie z widowni pracowników pomniki literatury, na równi z innymi zabytkami życia ojców, stanowiły drogą pamiątkę, którą starannie przechowywano, ale przy
tym jak każdy drogi skarb, starannie zamykano.
W rzadkich chwilach jedynie wydostawano z zakątków bibliotecznych te pamiątki i przeglądano — niekiedy odczytywano — z rozrzewnieniem, z jakim rozpatrujemy stare listy drogich nam
osób. Taki nastrój ducha nie dopuszczał rozbioru i chłodnej oceny zarówno formy jak i treści pomników dawnej literatury.
Dla obecnego pokolenia, patrzącego obojętniej, a czasem nawet niechętnie na przeszłość, od której je oddziela szeroka przestrzeń drogi szybko przebytej pod biczem bolesnych
doświadczeń i cala suma zmienionych warunków, które wytworzyły nowy organizm społeczny na gruzach dawnego, potrzeba te zabytki oświetlać już nie idealnym blaskiem sympatii — bo
tej źródła bardzo zubożały — ale światłem prawdy dziejowej, ciepłem życia wskrzeszonego w nich samych. Zamiast szeregów dat, nazwisk, tytułów przedstawiać żywe postacie pisarzów; zamiast ogólnikowych, deklamacyjno-patriotycznych pochwał, zniechęcających jedynie ku dawnej
literaturze młode pokolenie na miarę tych sądów szukające w niej mniemanych arcydzieł poezji — objaśniać, z pomocą wskazówek, jakich dostarczają zabytki literatury, wewnętrzne
życie ich autorów i epoki samej i w uzyskanym stąd świetle ukazać charakterystyczne cechy utworu, jego nieuchronne wady i ukryte pod przestarzałą formą zalety; wydobyć wreszcie
spod zesztywniałych powijaków i cudacznego przystrojenia obrazy życia dawnego w całej pełni i barwności.
Oto zadanie dzisiejszego badacza, zadanie wdzięczne ale niełatwe, tym trudniejsze, że dane, na jakich się opierać potrzebuje (zewnętrzne koleje życia autora, wydania poprawne pism,
szczegóły odnośne do życia epoki i otoczenia autora), nie są należycie zebrane, sprawdzone i uzupełnione.
Mimo to pracy tej odkładać nie można, bo pokolenie obecne nie uzna w starej literaturze „arki przymierza między dawnymi a młodszymi laty” i nie odda jej czci należnej; póki nie
przekona się, że arka ta mieści istotnie rzeczy godne przechowania, że zawiera ona nie prochy i popioły, lecz perły i diamenty, w których skrystalizowało się dawne życie i
skoncentrowało światło wielkich umysłów i ciepło wielkich serc.
Takim diamentem — nieosznfowanym naturalnie — jest _Wojna chocimska _Wacława Potockiego, w której przechowały się najlepsze dążenia, najpodnioślejsze pojęcia i uczucia
ówczesnego szlacheckiego społeczeństwa, wypowiedziane z całą siłą wymowy i ogniem szlachetnego zapału przez usta jednego z najzacniejszych, a względnie i najrozumniej szych jego
przedstawicieli.


1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 | 58 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 | 71 | 72 | 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 79 | 80 | 81 | 82 | 83 | 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89 | 90 | 91 | 92 | 93 | 94 | 95 | 96 | 97 | 98 | 99 | 100 | 101 | 102 Nastepna>>

Ciekawe Strony Internetowe

  1. GotLink.pl

Menu:

Reklama: